Standard wykonania i odbioru prac wykończeniowych

Niniejszy standard określa wymagania jakościowe oraz warunki oceny prac objętych aneksem. Stanowi podstawę oceny należytego wykonania prac przy odbiorach częściowych i przy odbiorze końcowym, o których mowa w § 8 aneksu.

W razie rozbieżności pierwszeństwo mają kolejno: dokumentacja techniczna projektu, niniejszy standard, wytyczne montażu i stosowania wydane przez producentów użytych materiałów, a następnie normy i warunki techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych.

Normy powołane w niniejszym standardzie stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dniu rozpoczęcia prac. Powołanie normy wycofanej oznacza jej stosowanie jako uznanej reguły technicznej.

Prace wykonywane są zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i sztuki budowlanej, obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi oraz z wytycznymi producentów zastosowanych materiałów. Zastosowanie materiału niezgodnie z wytycznymi jego producenta jest niedopuszczalne, nawet jeżeli niniejszy standard dopuszczałby szerszą tolerancję.

Tolerancje określone w niniejszym standardzie odnoszą się do stanu w dniu odbioru. Nie obejmują zmian wynikających z naturalnej pracy konstrukcji budynku, skurczu materiałów, osiadania budynku ani zmian wilgotności powietrza w lokalu wykraczających poza zakres wskazany w pkt 2.4.

Ocena wizualna powierzchni prowadzona jest nieuzbrojonym okiem, w kierunku prostopadłym do ocenianej powierzchni, z odległości nie mniejszej niż 1 m, przy naturalnym świetle dziennym rozproszonym albo przy oświetleniu docelowym pomieszczenia, przewidzianym w projekcie i włączonym w sposób właściwy dla normalnego użytkowania.

Podstawy oceny nie stanowi:

1. 1)obserwacja przy świetle padającym pod kątem ostrym do powierzchni, w tym przy świetle muskającym,
2. 2)obserwacja z użyciem latarki, lampy warsztatowej, telefonu lub innego punktowego źródła światła przystawionego do powierzchni lub skierowanego na nią pod kątem ostrym,
3. 3)obserwacja z odległości mniejszej niż 0,5 m,
4. 4)obserwacja przy użyciu przyrządów powiększających.

Jeżeli projekt przewiduje dla danej powierzchni oświetlenie muskające, w szczególności listwy lub profile LED prowadzone wzdłuż ściany albo sufitu, kinkiety świecące wzdłuż powierzchni lub oprawy doświetlające ścianę, powierzchnia ta wykonywana jest w standardzie Q4, o którym mowa w pkt 5.2, i oceniana przy tym oświetleniu.

Odbiór odbywa się w lokalu wysuszonym i wywietrzonym, przy temperaturze powietrza od 15 °C do 25 °C i wilgotności względnej powietrza od 40% do 65%, po upływie czasu wiązania i schnięcia wskazanego przez producentów zastosowanych materiałów.

Do sprawdzenia stosuje się: łatę kontrolną o długości 2 m wraz z klinem pomiarowym, poziomicę o długości nie mniejszej niż 1 m, kątownik, przymiar liniowy, suwmiarkę o dokładności 0,5 mm oraz — w zakresie wilgotności podkładów — metodę CM albo wilgotnościomierz elektroniczny.

Pomiar łatą 2 m wykonuje się przez przyłożenie łaty do powierzchni w dowolnym miejscu i kierunku i zmierzenie największego prześwitu między łatą a powierzchnią, z pominięciem miejsc przy krawędziach, narożnikach i dylatacjach w pasie 10 cm.

Jastrychy wykonywane są zgodnie z PN-EN 13813, w klasie wytrzymałości przewidzianej w projekcie, z zachowaniem dylatacji obwodowych oraz dylatacji pól o powierzchni nie większej niż 30 m² i o boku nie dłuższym niż 6 m, a także w progach i przewężeniach.

Równość podkładu mierzona łatą 2 m nie może przekraczać:

1. 1)pod okładziny ceramiczne – 3 mm,
2. 2)pod panele, deski warstwowe, parkiet oraz wykładziny rulonowe – 2 mm,
3. 3)pod posadzki żywiczne i mikrocement – 2 mm.

Wilgotność podkładu przed układaniem posadzki, mierzona metodą CM, nie może przekraczać:

1. 1)jastrych cementowy – 2,0%, a przy ogrzewaniu podłogowym – 1,8%,
2. 2)jastrych anhydrytowy – 0,5%, a przy ogrzewaniu podłogowym – 0,3%.

W pomieszczeniach mokrych podkład wykonuje się ze spadkiem nie mniejszym niż 1% w kierunku wpustu podłogowego, a w kabinach prysznicowych bez brodzika – nie mniejszym niż 1,5%.

Ściany i sufity przed dalszymi pracami są oczyszczone, odpylone i zagruntowane preparatem wskazanym przez producenta materiału wykończeniowego.

Izolacja podpłytkowa wykonywana jest z materiałów spełniających wymagania PN-EN 14891, w liczbie warstw i przy zużyciu jednostkowym określonych przez producenta.

Zakres izolacji obejmuje: całą powierzchnię podłogi pomieszczenia mokrego, ściany kabiny prysznicowej i strefy wanny do wysokości nie mniejszej niż 2,0 m od poziomu posadzki, pas o szerokości nie mniejszej niż 20 cm na pozostałych ścianach przy podłodze oraz otoczenie umywalek i zlewozmywaków w pasie nie mniejszym niż 20 cm.

W narożach wklęsłych i wypukłych, na połączeniach ściana–podłoga oraz na przejściach instalacyjnych stosuje się taśmy i mankiety uszczelniające systemowe, wtapiane w warstwę izolacji.

Szczelność izolacji sprawdzana jest przed ułożeniem okładziny; sprawdzenie odnotowuje się w dokumentacji fotograficznej przekazywanej Zamawiającemu wiadomością e-mail.

Powierzchnie ścian i sufitów wykończone są w standardzie szpachlowania określonym w projekcie, zgodnie z klasyfikacją Q1–Q4 stosowaną w Polsce dla powierzchni gipsowych.

Standardy szpachlowania oznaczają:

1. Q1)wypełnienie spoin oraz zaszpachlowanie łączników; brak wymagań estetycznych; stosowany pod okładziny ceramiczne, panele ścienne i w pomieszczeniach technicznych,
2. Q2)standard Q1 uzupełniony szpachlowaniem wykończeniowym spoin i przejść, dający powierzchnię równą z płaszczyzną płyty; stosowany pod tapety strukturalne i tynki dekoracyjne,
3. Q3)standard Q2 uzupełniony całopowierzchniowym szpachlowaniem cienkowarstwowym do 1 mm, ujednolicającym strukturę powierzchni; stosowany pod farby matowe i jedwabiste,
4. Q4)standard Q3 uzupełniony całopowierzchniowym szpachlowaniem warstwą od 1 do 3 mm i wyszlifowaniem powierzchni; stosowany pod farby o połysku, powłoki dekoracyjne, tapety gładkie oraz wszędzie tam, gdzie projekt przewiduje oświetlenie muskające.

Jeżeli projekt nie wskazuje standardu, przyjmuje się Q3 dla ścian i sufitów malowanych farbami matowymi oraz Q1 dla powierzchni przeznaczonych pod okładziny.

Dopuszczalne odchylenia powierzchni tynków i gładzi:

1. 1)odchylenie od płaszczyzny mierzone łatą 2 m – nie więcej niż 3 mm, a w standardzie Q4 – nie więcej niż 2 mm,
2. 2)odchylenie powierzchni od kierunku pionowego – nie więcej niż 2 mm na 1 m i nie więcej niż 4 mm na całej wysokości pomieszczenia,
3. 3)odchylenie powierzchni sufitu od kierunku poziomego – nie więcej niż 2 mm na 1 m i nie więcej niż 5 mm na całej długości pomieszczenia,
4. 4)odchylenie krawędzi i naroży od kierunku pionowego lub poziomego – nie więcej niż 2 mm na 1 m,
5. 5)odchylenie kątów naroży od kąta przewidzianego w projekcie – nie więcej niż 2 mm na 1 m.

Niedopuszczalne są: pęcherze, spękania skurczowe, odspojenia, wypryski i wykwity, wyraźne ślady narzędzi oraz miejscowe zgrubienia widoczne w warunkach oceny określonych w pkt 2.

Farby stosowane wewnątrz spełniają wymagania PN-EN 13300 w zakresie zdolności krycia, odporności na szorowanie na mokro oraz stopnia połysku, w klasach określonych w projekcie lub w kosztorysie.

Powłokę malarską wykonuje się na podłożu zagruntowanym, w liczbie warstw zapewniającej pełne krycie, nie mniejszej niż dwie warstwy nawierzchniowe.

Powłoka powinna mieć jednolitą barwę i jednolity stopień połysku na całej płaszczyźnie. Niedopuszczalne są zacieki, smugi, prześwity podłoża, ślady wałka i pędzla oraz różnice odcienia widoczne w warunkach oceny określonych w pkt 2.

Całą płaszczyznę ściany lub sufitu maluje się farbą z jednej partii produkcyjnej. Różnice odcienia między partiami produkcyjnymi tej samej farby mieszczące się w tolerancji producenta nie stanowią wady.

Linia podziału między kolorami oraz linia styku ściany z sufitem powinna być prosta; dopuszczalne odchylenie od linii prostej wynosi 2 mm na 1 m.

Farby o stopniu połysku wyższym niż matowy oraz kolory intensywne i ciemne uwydatniają nierówności podłoża. Ich zastosowanie wymaga wykonania powierzchni w standardzie Q4; zastosowanie takiej farby na powierzchni wykonanej w niższym standardzie nie stanowi podstawy do zgłoszenia wady.

Płytki, kleje i zaprawy do spoinowania spełniają wymagania odpowiednio PN-EN 14411, PN-EN 12004 oraz PN-EN 13888, w klasach dobranych do przeznaczenia pomieszczenia i formatu płytki.

Dopuszczalne odchylenia:

1. 1)odchylenie powierzchni od płaszczyzny mierzone łatą 2 m – nie więcej niż 2 mm,
2. 2)odchylenie krawędzi płytek od kierunku poziomego lub pionowego – nie więcej niż 2 mm na 1 m,
3. 3)uskok między sąsiednimi płytkami – nie więcej niż 1 mm, a dla płytek rektyfikowanych – nie więcej niż 0,5 mm,
4. 4)odchylenie szerokości spoiny od szerokości projektowanej – nie więcej niż 0,5 mm,
5. 5)odchylenie spoiny od linii prostej – nie więcej niż 2 mm na 1 m i nie więcej niż 3 mm na całej długości spoiny.

Klej nakłada się w sposób zapewniający pełne podparcie płytki. W pomieszczeniach mokrych, na tarasach i balkonach oraz pod płytki o powierzchni większej niż 0,25 m² stosuje się metodę kombinowaną, zapewniającą wypełnienie warstwy kleju na całej powierzchni płytki. W pozostałych przypadkach niewypełnione miejsca nie mogą przekraczać 10% powierzchni płytki i nie mogą występować przy jej krawędziach i narożach.

Naroża wklęsłe, połączenia okładziny z innymi materiałami oraz połączenia ściana–podłoga wypełnia się trwale elastyczną masą silikonową w kolorze dobranym do spoiny, a nie zaprawą do spoinowania.

Płytki układane z przesunięciem mijankowym o formacie dłuższego boku powyżej 60 cm układa się z przesunięciem nie większym niż 1/3 długości płytki, zgodnie z wytycznymi producenta.

Płytki pochodzą z jednej partii produkcyjnej, o jednakowym oznaczeniu odcienia i kalibru. Naturalne różnice odcienia, rysunku i struktury w obrębie tej samej partii, a w przypadku kamienia naturalnego także różnice w użyleniu i barwie, są cechą materiału i nie stanowią wady.

Materiały podłogowe spełniają wymagania odpowiednio PN-EN 14342 dla podłóg drewnianych, PN-EN 13489 dla podłóg warstwowych oraz PN-EN 13329 dla paneli laminowanych.

Wilgotność drewna w chwili układania wynosi od 7% do 11%. Materiał podlega aklimatyzacji w pomieszczeniu przez czas wskazany przez producenta, nie krócej niż 48 godzin.

Pozostawia się szczeliny dylatacyjne przy ścianach i elementach stałych o szerokości nie mniejszej niż 10 mm, a przy powierzchniach powyżej 50 m² lub długości boku powyżej 8 m – zgodnie z wytycznymi producenta. Szczeliny zakrywa się listwą przyścienną lub wypełnia elastycznie.

Dopuszczalne odchylenia:

1. 1)odchylenie powierzchni od płaszczyzny mierzone łatą 2 m – nie więcej niż 2 mm,
2. 2)uskok między sąsiednimi elementami – nie więcej niż 0,3 mm,
3. 3)szczelina między sąsiednimi elementami – nie więcej niż 0,3 mm.

Naturalne różnice barwy, rysunku słojów, obecność sęków i przebarwień odpowiadające klasie selekcji wskazanej w kosztorysie są cechą materiału i nie stanowią wady.

Drewno reaguje na zmiany wilgotności powietrza. Zmiany szerokości szczelin i wymiarów elementów występujące przy wilgotności względnej powietrza w lokalu poza zakresem od 40% do 60% nie stanowią wady.

Sufity podwieszane wykonywane są zgodnie z PN-EN 13964, a okładziny z płyt gipsowo-kartonowych z zastosowaniem płyt spełniających PN-EN 520 oraz materiałów do spoinowania spełniających PN-EN 13963.

Dopuszczalne odchylenia:

1. 1)odchylenie płaszczyzny sufitu mierzone łatą 2 m – nie więcej niż 2 mm,
2. 2)odchylenie od poziomu – nie więcej niż 2 mm na 1 m i nie więcej niż 5 mm na całej długości pomieszczenia,
3. 3)odchylenie krawędzi i uskoków od linii prostej – nie więcej niż 2 mm na 1 m.

Spoiny między płytami wypełnia się z zastosowaniem taśmy zbrojącej, a powierzchnię wykańcza w standardzie określonym zgodnie z pkt 5.

W miejscach, w których pod zabudową znajdują się elementy instalacji wymagające dostępu, wykonuje się rewizje lub stosuje rozwiązania umożliwiające demontaż fragmentu zabudowy.

Ościeżnice montuje się z zachowaniem odchylenia od kierunku pionowego nie większego niż 1,5 mm na 1 m i nie większego niż 3 mm na całej wysokości ościeżnicy.

Szczelina między skrzydłem a ościeżnicą jest równomierna na całym obwodzie; dopuszczalna różnica szerokości szczeliny wynosi 1 mm.

Skrzydło zamyka się i otwiera bez oporu, pozostaje w położeniu, w którym zostało ustawione, i nie otwiera się ani nie zamyka samoczynnie.

Luz pod skrzydłem drzwiowym wykonuje się zgodnie z projektem, z uwzględnieniem wymagań wentylacji pomieszczenia; w pomieszczeniach z wentylacją grawitacyjną nie mniej niż 10 mm ponad poziom gotowej posadzki, o ile projekt nie przewiduje kratki nawiewnej.

Stolarka zewnętrzna montowana w ramach prac spełnia wymagania PN-EN 14351-1 w zakresie właściwości deklarowanych przez producenta.

Meble do zabudowy oraz elementy wykonywane na wymiar spełniają wymagania PN-EN 14749 w zakresie bezpieczeństwa i wytrzymałości.

Dopuszczalne odchylenia:

1. 1)szerokość szczeliny między frontami – zgodna z projektem, przy dopuszczalnej różnicy nie większej niż 1 mm między szczelinami w obrębie jednej zabudowy,
2. 2)odchylenie frontów od wspólnej płaszczyzny – nie więcej niż 1 mm,
3. 3)odchylenie krawędzi frontów od kierunku pionowego lub poziomego – nie więcej niż 1 mm na 1 m.

Zawiasy, prowadnice i systemy otwierania są wyregulowane, a fronty domykają się płynnie, bez oporu i bez odbijania.

Blaty łączy się szczelnie, a wycięcia pod zlewozmywak, płytę grzewczą i baterię wykonuje się według szablonu producenta urządzenia, z zabezpieczeniem krawędzi przed wilgocią.

Naturalne różnice barwy i rysunku forniru oraz drewna litego w obrębie jednej zabudowy są cechą materiału i nie stanowią wady. Elementy fornirowane w obrębie jednej zabudowy wykonuje się z materiału z jednej partii.

Instalacje wykonywane są zgodnie z serią norm PN-HD 60364 dotyczącą instalacji elektrycznych niskiego napięcia.

Przed odbiorem końcowym wykonuje się pomiary odbiorcze obejmujące co najmniej: ciągłość przewodów ochronnych, rezystancję izolacji, impedancję pętli zwarcia, sprawdzenie działania wyłączników różnicowoprądowych oraz sprawdzenie biegunowości i kolejności faz. Protokół z pomiarów Wykonawca przekazuje Zamawiającemu najpóźniej w dniu odbioru końcowego.

Osprzęt elektryczny montuje się w jednej linii, licując z powierzchnią ściany; dopuszczalne odchylenie osprzętu od kierunku pionowego lub poziomego wynosi 1 mm, a odstawanie ramki od powierzchni ściany – 0,5 mm.

Obwody w rozdzielnicy są opisane w sposób trwały i czytelny, w układzie odpowiadającym rozmieszczeniu pomieszczeń.

Przebiegi instalacji podtynkowych dokumentowane są fotograficznie przed zakryciem; dokumentację Wykonawca przekazuje Zamawiającemu wiadomością e-mail.

Instalacje wody użytkowej wykonywane są zgodnie z serią norm PN-EN 806, instalacje kanalizacyjne zgodnie z PN-EN 12056, a ogrzewanie płaszczyznowe zgodnie z PN-EN 1264.

Przed zakryciem instalacji przeprowadza się próbę szczelności instalacji wodnej i grzewczej. Protokół z próby Wykonawca przekazuje Zamawiającemu najpóźniej w dniu odbioru końcowego.

W przypadku ogrzewania podłogowego przeprowadza się wygrzewanie jastrychu przed ułożeniem posadzki, zgodnie z wytycznymi producenta jastrychu i posadzki; protokół wygrzewania przekazywany jest Zamawiającemu.

Przewody kanalizacyjne układa się ze spadkiem zapewniającym prawidłowy odpływ, zgodnie z wytycznymi projektowymi i wymaganiami normy.

Armatura i urządzenia sanitarne montowane są zgodnie z instrukcjami producentów, w położeniu zapewniającym odchylenie od kierunku pionowego lub poziomego nie większe niż 1 mm na 1 m, z zachowaniem szczelności połączeń i estetycznym wykończeniem przejść przez okładziny.

Kanały wentylacyjne są drożne, a kratki i anemostaty zamontowane w płaszczyźnie wykończenia, z odchyleniem od kierunku pionowego lub poziomego nie większym niż 1 mm.

W pomieszczeniach z wentylacją grawitacyjną zapewnia się dopływ powietrza przez podcięcie drzwi, kratkę nawiewną w skrzydle albo inne rozwiązanie przewidziane w projekcie.

Lokal przekazywany jest uprzątnięty: powierzchnie umyte, folie ochronne, taśmy i oznaczenia usunięte, odpady i materiały pozostałe po pracach wywiezione.

Fugi, silikony, osprzęt, armatura i stolarka są oczyszczone z resztek zapraw, klejów, farb i pyłu.

Wykonawca pozostawia w lokalu zapas materiałów wykończeniowych w ilości przewidzianej w kosztorysie, a jeżeli kosztorys jej nie przewiduje – nie ma takiego obowiązku.

Wykonawca przekazuje Zamawiającemu protokoły pomiarów i prób, o których mowa w pkt 12.2, 13.2 i 13.3, oraz dokumentację fotograficzną, o której mowa w pkt 4.4 i 12.5.

Za wadę istotną uznaje się wadę uniemożliwiającą korzystanie z lokalu lub jego części zgodnie z przeznaczeniem, w szczególności nieszczelność instalacji lub izolacji, brak działania instalacji, a także wadę zagrażającą bezpieczeństwu.

Za wadę nieistotną uznaje się wadę niewpływającą na możliwość korzystania z lokalu zgodnie z przeznaczeniem, w szczególności przekroczenie tolerancji określonych w niniejszym standardzie w zakresie estetyki wykończenia.

Skutki stwierdzenia wady istotnej i nieistotnej przy odbiorze określa § 8 ust. 5 aneksu.

Nie stanowią wady cechy materiałów i zjawiska wskazane w niniejszym standardzie jako naturalne, w szczególności w pkt 6.4, 7.6, 8.5, 8.6 i 11.5.

Standardy i tolerancje określone w niniejszym załączniku mogą zostać zaostrzone lub złagodzone dla wskazanych elementów w dokumentacji technicznej projektu albo w kosztorysie stanowiącym załącznik nr 1 do aneksu. W takim przypadku pierwszeństwo mają postanowienia projektu lub kosztorysu.

Zmiana niniejszego standardu wymaga formy dokumentowej pod rygorem nieważności.

W niniejszym standardzie powołano wymienione poniżej normy i dokumenty odniesienia. Normy stosuje się w wydaniu obowiązującym w dniu zawarcia aneksu, w zakresie nieuregulowanym odmiennie w projekcie lub w niniejszym standardzie. Normy wycofane bez zastąpienia stosuje się jako uznane reguły techniczne.

1. –PN-EN 13813 – Podkłady podłogowe oraz materiały do ich wykonania. Materiały. Właściwości i wymagania.
2. –PN-EN 14891 – Wyroby nieprzepuszczające wody stosowane w postaci ciekłej pod płytki ceramiczne mocowane klejami. Wymagania, metody badań, ocena zgodności, klasyfikacja i oznaczenie.
3. –PN-EN 13300 – Farby i lakiery. Wodne wyroby lakierowe i systemy powłokowe na wewnętrzne ściany i sufity. Klasyfikacja.
4. –PN-EN 14411 – Płytki ceramiczne. Definicje, klasyfikacja, właściwości, ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych i znakowanie.
5. –PN-EN 12004 – Kleje do płytek ceramicznych. Wymagania, ocena zgodności, klasyfikacja i oznaczenie.
6. –PN-EN 13888 – Zaprawy do spoinowania płytek. Wymagania, ocena zgodności, klasyfikacja i oznaczenie.
7. –PN-EN 14342 – Podłogi drewniane i parkiet. Właściwości, ocena zgodności i znakowanie.
8. –PN-EN 13489 – Podłogi drewniane i parkiet. Elementy posadzkowe wielowarstwowe.
9. –PN-EN 13329 – Laminowane pokrycia podłogowe. Elementy z warstwą użytkową na bazie aminoplastycznych, termoutwardzalnych żywic. Wymagania, metody badań i sprawdzania.
10. –PN-EN 13964 – Sufity podwieszane. Wymagania i metody badań.
11. –PN-EN 520 – Płyty gipsowo-kartonowe. Definicje, wymagania i metody badań.
12. –PN-EN 13963 – Materiały do spoinowania płyt gipsowo-kartonowych. Definicje, wymagania i metody badań.
13. –PN-EN 14351-1 – Okna i drzwi. Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne. Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne.
14. –PN-EN 14749 – Meble. Mieszkaniowe i kuchenne segmenty do przechowywania i blaty kuchenne. Wymagania bezpieczeństwa i metody badań.
15. –PN-HD 60364 (seria) – Instalacje elektryczne niskiego napięcia.
16. –PN-EN 806 (seria) – Wymagania dotyczące wewnętrznych instalacji wodociągowych do przesyłu wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
17. –PN-EN 12056 (seria) – Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków.
18. –PN-EN 1264 (seria) – Wbudowane płaszczyznowe wodne systemy ogrzewania i chłodzenia.
19. –Klasyfikacja Q1–Q4 – poziomy jakości powierzchni gipsowych według wytycznych Polskiego Stowarzyszenia Gipsu; klasyfikacja nie jest normą, lecz uznaną w Polsce regułą techniczną.